Deze psycholoog is duidelijk: dit zijn de drie banen die mensen het gelukkigst maken.

Als jongere generaties zich afkeren van prestige tegen elke prijs, ontstaat er een nieuwe focus: banen die de mentale gezondheid beschermen, balans bieden en echt de moeite waard voelen. Een Amerikaanse psycholoog, Jeremy Dean, heeft een debat aangezwengeld door drie heel specifieke beroepen te noemen die volgens hem uitzonderlijk goed zijn voor geluk op lange termijn.

Waarom sommige jobs in stilte de mentale gezondheid beschermen

Dean, die de website Psyblog beheert en schrijft over de wetenschap van welzijn, stelt dat de gelukkigste jobs een paar eenvoudige kenmerken delen. Ze betalen niet altijd het meest. Ze komen zelden met rode lopers of VIP-ruimtes. Toch vinken ze dag na dag de vakjes aan die ertoe doen: je nuttig voelen, je gerespecteerd voelen en je redelijk zeker voelen.

Volgens Jeremy Dean bieden de mentaal gezondste loopbanen een mix van sociale verbondenheid, autonomie en een helder gevoel van doelgerichtheid.

Die formule leidt hem naar drie beroepen die iedereen die status najaagt, kunnen verrassen: leerkracht in het basisonderwijs, bibliothecaris en onderzoeker. Elke rol ziet er van buitenaf heel anders uit, en toch lijken ze stress op vergelijkbare manieren te dempen en het zelfvertrouwen te versterken.

Leerkrachten basisonderwijs: moe, ja, maar vaak diep vervuld

Op het eerste gezicht klinkt lesgeven aan jonge kinderen als een recept voor uitputting. Vroege starts, onrustige leerlingen, krappe budgetten, eindeloze administratie. Toch wijst de psycholoog erop dat leerkrachten in het basisonderwijs consequent sterke gevoelens van betekenis en verbondenheid rapporteren.

Lesgeven op dit niveau biedt iets zeldzaams: een duidelijke impact op het leven van anderen. Elke dag leren kinderen nieuwe woorden, kraken ze een rekenprobleem of lezen ze eindelijk een zin hardop. Voor veel leerkrachten is die zichtbare vooruitgang een krachtig tegengif tegen cynisme.

De dagelijkse feedbacklus is direct: een kind dat in september nog niet kon lezen, leest tegen de lente een pagina, en de leerkracht weet dat hij of zij dat mee mogelijk maakte.

Dean benadrukt verschillende factoren die het welzijn in deze job lijken te ondersteunen:

• Veel sociale interactie – voortdurend contact met kinderen, ouders en collega’s
  
• Variatie in dagelijkse taken – lessen, spelletjes, projecten, voorbereiding, vergaderingen
  
• Sterk gevoel van nut – onderwijs wordt breed gezien als maatschappelijk waardevol
  
• Emotionele banden – langdurige relaties met leerlingen doorheen een schooljaar
  

Natuurlijk melden veel leerkrachten ook zware werkdruk en burn-outrisico’s. Maar wanneer de werkomstandigheden redelijk ondersteunend zijn, kunnen de emotionele beloning en het gevoel bij te dragen de belasting sterker compenseren dan in veel andere sectoren.

Bibliothecarissen: rust, verbinding en stille autoriteit

De tweede job op Deans lijst lijkt bijna ouderwets in een tijdperk van streaming en sociale media: bibliothecaris. Maar net omdat zoveel in het leven gehaast en luid aanvoelt, kan het dagelijkse ritme van dit beroep werken als buffer voor de mentale gezondheid.

Bibliothecarissen werken in een omgeving die doorgaans rustig is, maar niet eenzaam. Ze ontmoeten lezers, studenten, gezinnen en onderzoekers. Ze geven advies, beantwoorden vragen en helpen mensen door de informatie-overload te navigeren. Tegelijk genieten ze vaak van een hoge mate van autonomie in hoe ze collecties, activiteiten of leerplekken organiseren.

De combinatie van stille concentratie, sociaal contact en persoonlijke controle over taken creëert een zeldzame balans die veel kantoorjobs niet bieden.

Psychologisch brengt die mix meerdere voordelen mee:

• Minder chronische stress dankzij een overwegend rustige omgeving
  
• Betekenisvolle interacties met mensen die hulp of kennis komen zoeken
  
• Duidelijke grenzen – wanneer de bibliotheek sluit, stopt het werk vaker ook echt
  
• Intellectuele prikkeling door de constante blootstelling aan boeken en ideeën
  

In sommige landen, waaronder Frankrijk, vraagt bibliothecaris worden in het publieke systeem om vergelijkende examens en specifieke kwalificaties. Dat formele traject kan de jobzekerheid vergroten, een andere factor die gelinkt is aan mentaal welzijn.

Onderzoekers: denkruimte en erkenning onder collega’s

De derde “gelukkige” job van Dean is minder zichtbaar voor het grote publiek: onderzoeker. Dat kan een wetenschapper zijn die aan fysica of biologie werkt, of een specialist in geschiedenis, sociologie of antropologie. De rode draad is nieuwsgierigheid die een carrière wordt.

Onderzoekers hebben vaak sterke intellectuele autonomie. Ze kiezen onderzoeksvragen, ontwerpen studies, en wisselen diep, solitair denkwerk af met samenwerking in teams of met studenten.

Periodes van geconcentreerde reflectie, gevolgd door momenten van sociale uitwisseling, creëren een ritme dat veel onderzoekers mentaal betrokken houdt zonder constante overprikkeling.

Een andere psychologische boost komt van erkenning. In academische omgevingen blijft publiceren in gerespecteerde tijdschriften een belangrijke maatstaf voor succes. Die druk kan zeker stressvol worden, maar positieve feedback van peers en het gevoel bij te dragen aan kennis kunnen krachtige bronnen van trots zijn.

Dean noemt twee hoofdkenmerken die het welzijn van onderzoekers ondersteunen:

• Veel autonomie over planning, methodes en langlopende projecten
  
• Duidelijk doel: proberen het begrip in een specifiek vakgebied te vergroten
  

Andere verrassend gelukkige en ongelukkige jobs

Deans lijst is niet de enige poging om jobtevredenheid te rangschikken. Een Estse studie uit 2025, die naast zijn analyse wordt aangehaald, schetst een breder beeld van wie zich vervuld voelt op het werk.

Beroepen met hoge gerapporteerde tevredenheid	Beroepen met lage gerapporteerde tevredenheid
Geestelijken en religieuze werkers	Kelners en serveersters
Psychologen	Winkelpersoneel/verkoopmedewerkers
Maritieme ingenieurs en scheepsofficieren	Timmerlieden
Tandartsen
Verloskundigen
Softwareontwikkelaars

Religieuze werkers en psychologen rapporteren vaak veel zingeving en sterke gemeenschapsbanden. Maritieme ingenieurs genieten van technische uitdagingen en relatief hoge lonen. Tandartsen, verloskundigen en ontwikkelaars combineren doorgaans specialistische vaardigheden, degelijke salarissen en duidelijke loopbaanpaden, wat gelinkt is aan sterker welzijn.

Aan de andere kant rapporteerden kelners, winkelmedewerkers en timmerlieden in die studie meer teleurstelling over hun professionele leven. De redenen variëren, maar lage lonen, onregelmatige uren, fysieke belasting en soms beperkte erkenning spelen mee.

Wat maakt een “gelukkige job” in het echte leven?

Een carrière kiezen puur op basis van iemands lijstje zou riskant zijn. Persoonlijkheid, waarden en levensomstandigheden bepalen mee of een job bevredigend of verstikkend aanvoelt.

Dezelfde rol die de ene persoon energie geeft, kan een ander uitputten, afhankelijk van hoeveel waarde ze hechten aan zekerheid, creativiteit of menselijk contact.

Psychologen noemen vaak drie basisbehoeften op het werk:

• Autonomie – het gevoel dat je enige controle hebt over hoe je je job doet
  
• Competentie – je bekwaam voelen en merken dat je vooruitgaat
  
• Verbondenheid – je op een betekenisvolle manier verbonden voelen met anderen
  

Deans drie “gelukkigste” beroepen scoren toevallig goed op die behoeften, tenminste wanneer de omstandigheden degelijk zijn. Leerkrachten zien hun vaardigheden groeien en bouwen sterke relaties op. Bibliothecarissen hebben autonomie en stabiel, respectvol contact met gebruikers. Onderzoekers hebben vaak denkruimte en een duidelijk gevoel van expertise.

Hoe je deze inzichten kunt gebruiken voor je eigen loopbaankeuzes

Je hoeft je niet om te scholen tot bibliothecaris of hals over kop de academische wereld in te duiken om voordeel te halen uit dit onderzoek. Het gaat minder om specifieke functietitels en meer om de ingrediënten erachter.

Iemand die vastzit in een salesjob met hoge druk, kan bijvoorbeeld vragen om projecten waarbij nieuwe medewerkers worden opgeleid, om dat gevoel van impact te krijgen dat leerkrachten ervaren. Een software-ingenieur kan meer controle over de agenda onderhandelen of pleiten voor rustige “focusdagen” die lijken op de diepe werkfases van een onderzoeker.

Een andere invalshoek is verwachtingen bijstellen. Een job in retail of horeca kan nog altijd betekenisvol voelen als leidinggevenden meer autonomie toelaten, erkenning geven en ondersteunende teams stimuleren. Kleine veranderingen in de organisatie van werk kunnen een rol verschuiven van uitputtend naar draaglijk, en soms zelfs naar voldoening gevend.

Voor studenten en mensen die van carrière veranderen kan Deans lijst dienen als aanzet: stel bij elk beroep drie vragen. Zal ik me nuttig voelen? Zal ik iets te zeggen hebben over hoe ik werk? Zal ik menselijke connecties hebben die echt aanvoelen, niet enkel transactioneel? Hoe dichter het antwoord bij “ja” ligt op alle drie, hoe groter de kans op langdurig geluk op het werk.