Maandagochtend, 8.10 uur, een voorstadstrein richting de stad. De zitjes staan vol met rugzakken, koffiebekers… en grijs haar. Naast een groep studenten scrolt een man van 68 in een marineblauwe blazer op zijn smartphone, met de vermoeide focus van iemand die deze pendel al veertig jaar doet. Hij lacht wanneer ik vraag of hij nog werkt. “Nee,” zegt hij, “ik ben vorig jaar met pensioen gegaan. Nu werk ik… om het me te kunnen permitteren met pensioen te zijn.”
De trein schokt. Hij klemt zijn hand steviger rond de metalen stang.
Rond hem zie je hetzelfde discrete verhaal: badges aan koordjes, brooddozen, orthopedische schoenen onder kantoorbroeken. De generatie die eigenlijk op de golfbaan hoorde te staan, schuift aan bij het kopieerapparaat.
En ze doen het niet voor hun plezier.
Een nieuw soort gepensioneerde: de “cumulant” die het zich niet kan permitteren om te stoppen
Er voltrekt zich een stille verschuiving in supermarkten, callcenters, bibliotheken, zelfs in bezorgdiensten. Steeds meer senioren zijn “cumulanten” – mensen die tegelijk een pensioen én een loon ontvangen. Niet om bezig te blijven. Maar om de huur te betalen. Om deftig te kunnen eten. Om volwassen kinderen te helpen die het moeilijk hebben.
Je merkt ze pas echt op zodra je erop begint te letten. De 72-jarige vakkenvuller die net wat trager beweegt maar nooit klaagt. De gepensioneerde leerkracht die nu klanten begroet in de doe-het-zelfzaak. De ex-manager die vanuit zijn woonkamer klantendienstoproepen beantwoordt.
Zij zijn het levende bewijs dat het woord “pensioen” van betekenis veranderd is.
Neem Marie, 67, voormalig administratief medewerkster. Ze ging met pensioen met wat op papier een degelijk pensioen leek. En toen ging de huur omhoog. De boodschappen werden duurder. Elektriciteit, gas, tandzorg – alles steeg. “Ik begon in mijn spaarpot te tasten, gewoon om de basis te kunnen betalen,” zegt ze. “Na zes maanden raakte ik in paniek.”
Vandaag werkt ze 20 uur per week in een apotheek. Het werk is vermoeiend, het loon bescheiden. Toch is net dat extra inkomen wat haar toelaat haar kleine studio te behouden en vers fruit te kopen zonder elke druif te moeten tellen.
Haar verhaal is niet uitzonderlijk. Het wordt stilaan het scenario.
Achter deze “cumulanten” zit een simpele rekensom die geen enkele politieke toespraak kan wegmoffelen. Mensen leven langer, maar pensioenen zijn niet meegegroeid met de echte kost van het leven. Velen bereiken 60 of 65 met een lopende hypotheek, kinderen die nog niet volledig op eigen benen staan, of schulden uit periodes van werkloosheid.
De fantasie van eindeloze wandelingen aan zee botst op de factuur van de verwarming. Rentevoeten en inflatie knabbelen geruisloos aan wat ooit een comfortabel pensioen was. En dus sluipt werk terug binnen-niet als keuze, maar als reddingslijn.
We kennen dat moment allemaal: je opent je bankapp en voelt je maag wegzakken.
Hoe senioren werk na hun pensioen heruitvinden
Wie na het pensioen (uit vrije wil of noodgedwongen) weer gaat werken, keert zelden terug naar exact dezelfde job. Ze schaven de randen bij. Minder uren. Minder druk. Taken die hun ervaring benutten zonder al hun energie op te souperen.
Veel mensen kiezen voor deeltijdse contracten, seizoenswerk of kleine freelanceopdrachten. Anderen bieden lokale diensten aan: babysitten, bijles, honden uitlaten, kleine herstellingen, privévervoer.
De meest strategische beginnen met hun échte vaardigheden op papier te zetten, niet met hun vroegere functietitel. “Planningen organiseren.” “Mensen met stress geruststellen.” “Dingen herstellen.” Die lijst wordt hun nieuwe kompas in de jobjungle.
De grootste valkuil is uit angst meteen de eerste job aan te nemen die opduikt. Een ex-verpleegkundige kan nachtdiensten als zorgverlener accepteren en uitgeput raken, terwijl ze evengoed als freelancer EHBO aan bedrijven zou kunnen geven. Een gepensioneerde boekhouder kan kassawerk aannemen, terwijl lokale zelfstandigen wanhopig iemand zoeken die een paar uur per week met facturen kan helpen.
En dan is er de schuld. “Ik ben met pensioen, ik mag niet klagen,” zeggen velen. Of de schaamte om terug te gaan werken terwijl vrienden definitief gestopt zijn.
Eerlijk is eerlijk: niemand leest elke dag alle kleine lettertjes over pensioenrechten of regels rond bijverdienen na pensionering. En zo worden er slechte keuzes gemaakt.
Op een bepaald moment vinden veel “cumulanten” een fragiel maar echt evenwicht. Ze aanvaarden dat ja, ze zijn op papier gepensioneerd, en ja, ze werken opnieuw. Beide kunnen tegelijk waar zijn.
“Werken na mijn pensioen heeft mijn financiën gered,” vertelt Alain, 70, die drie ochtenden per week pakjes bezorgt. “Maar meer nog: het heeft mijn sociale leven gered. Ik zie mensen, ik beweeg, ik voel me niet weggezet. Ik wou alleen dat ik het niet had móéten doen om de rekeningen te betalen.”
Om dat evenwicht te beschermen, helpen een paar eenvoudige ankers:
- Beperk het aantal werkdagen zodat je minstens twee echte rustdagen na elkaar houdt.
- Onderhandel over taken die je fysieke grenzen respecteren, ook al betekent dat een iets kleinere loonbrief.
- Hou een klein notitieboekje bij van inkomsten en uitgaven om niet terug te glijden in stille geldstress.
- Zeg duidelijk tegen familie: “Ik werk weer, maar ik ben niet jullie noodbank.”
- Reserveer minstens één vast moment per week voor iets plezierigs dat niets met werk te maken heeft.
Wat dit over ons zegt – en wat er mogelijk volgt
De opkomst van deze werkende gepensioneerden stelt een ongemakkelijke vraag: wat zijn we mensen verschuldigd die al 40 jaar van hun leven aan de economie hebben gegeven? Voor sommigen is het antwoord helder: een pensioen waarmee je zonder angst kunt stoppen met werken. Voor anderen voelt het idee van een flexibele, versnipperde pensionering bijna vanzelfsprekend, als een lange landing in plaats van één grote sprong.
Sommige “cumulanten” geven met een halve glimlach toe dat ze zich nutteloos zouden voelen zonder hun kleine job. Anderen zeggen het omgekeerde: ze voelen zich gevangen-te moe om door te werken, maar te bang om te stoppen.
Ergens tussen die twee uitersten probeert een nieuw sociaal contract zich in real time te schrijven.
Opvallend is hoe veel van deze senioren stilletjes een ander levensritme uitvinden. Drie ochtenden in de supermarkt, twee namiddagen met de kleinkinderen. Eén dag bijles, één dag in de volkstuin. Een mozaïek in plaats van een rechte lijn.
Die patchwork-levensstijl is natuurlijk kwetsbaar. Gezondheid die op een week kan veranderen. Werkgevers die oudere werknemers nog altijd onderschatten. Digitale tools die aanvoelen als een vreemde taal.
Maar er zit ook iets in dat niet in statistieken verschijnt: koppige waardigheid. Een weigering om te verdwijnen, zelfs wanneer de cijfers op de pensioenfiche zeggen dat het wel zou moeten.
Als je goed kijkt, zegt deze trend evenveel over jongere generaties als over senioren. Ouders die langer blijven werken, zijn vaak net degenen die volwassen kinderen helpen die geen woonst kunnen betalen, of die op kleinkinderen passen zodat hun kinderen shiften kunnen draaien. De grens tussen leeftijden is minder scherp dan vroeger.
Misschien is de echte vraag niet “Waarom werken ze nog?”, maar “Waarom kunnen we hen niet laten stoppen?”
De volgende keer dat je een oudere persoon ziet in uniform, achter een toonbank, of met pakjes op jouw trappen, zit er een heel verhaal stilletjes achter dat naamkaartje. En een deel van dat verhaal-of we het nu graag hebben of niet-gaat over ons allemaal.
| Kernpunt | Detail | Waarde voor de lezer |
|---|---|---|
| Vaardigheden in kaart brengen vóór je weer begint | Concrete vaardigheden opsommen in plaats van oude functietitels | Helpt lichtere, slimmere jobs te vinden na pensionering |
| Duidelijke grenzen stellen | Uren, taken en rustdagen vooraf kiezen | Beschermt de gezondheid en voorkomt stille burn-out op 65+ |
| Openlijk over geld praten | Inkomsten/uitgaven opvolgen en steungrenzen met familie bespreken | Vermindert schuldgevoel, voorkomt schulden en emotionele overbelasting |
FAQ:
- Kan ik werken en tegelijk mijn pensioen ontvangen? In veel landen wel, maar met voorwaarden rond inkomensplafonds, contracttypes en het moment waarop je pensioen is ingegaan. Check altijd de officiële regels, want die kunnen snel veranderen.
- Welke jobs zijn het meest voorkomend voor “cumulanten”? Deeltijdse retail, administratieve ondersteuning, bijles, zorg, levering/bezorging, seizoenswerk in toerisme en kleine freelance diensten zoals boekhouding of taallessen komen vaak voor.
- Is werken na je pensioen slecht voor je gezondheid? Dat hangt af van het werk. Fysiek zwaar of stressvol werk kan riskant zijn, terwijl licht, sociaal en flexibel werk net de mentale en fysieke gezondheid kan ondersteunen door je actief en verbonden te houden.
- Hoe kan ik vermijden dat ik als oudere werknemer wordt uitgebuit? Ken je rechten, weiger onbetaalde “extra’s”, vraag om schriftelijke contracten en praat met vakbonden of seniorenverenigingen als iets niet pluis voelt. Je leeftijd heft je arbeidsrechten niet op.
- Wat als ik niet wil werken na mijn pensioen, maar de cijfers kloppen niet? Voor je een job aanneemt, kan het helpen om alle mogelijke steun na te kijken: huursubsidie, fiscale aanpassingen, schuldherschikking, samenwonen, of (gedeeltelijke) kamerverhuur. Een maatschappelijk werker of financieel adviseur kan opties openen die je alleen niet ziet.
Reacties
Nog geen reacties. Wees de eerste!
Laat een reactie achter